محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1121

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

سنگخواره نيز گويند و در ادات الفضلاء كيتو « 1 » - بكسر كاف و سكون ياى حطى و ضم تاى قرشت - - به اين معنى آمده - و « 2 » كتو - بضم كاف و تاء - بمعنى غوزهء پنبه باشد در فرهنگ . كشو - [ بفتح كاف و شين معجمه ] كشف باشد . و نيز گياهى كه « 2 » از آن رسن بافند و آن را كنب نيز گويند - و گذشت - « 3 » و بنك نيز خوانند * [ 2 ] . كلو - [ بضم كاف و لام ] صاحب محله و بازار و كلانتر « 4 » باشد [ 3 ] . مثالش مولوى معنوى : بيت « 5 » كافهء خلق همه پيش رخت سجده برند * حوريا روح كه باشد كه كلوى « 6 » تو بود كيو - [ بفتح كاف و ضم ياى حطى ] بمعنى كاهو باشد كه كوك نيز گويند . كذا فى الفرهنگ و در سامى كييو - به سكون ياى اول و ضم ياى دوم - آمده . كو - [ بضم كاف ] معروف [ 4 ] و بمعنى در خانه و سر گذر نيز آيد . مثالش شيخ سعدى گويد : بيت بزاريد وقتى زنى پيش شرى * كه ديگر مخرنان ز بقال كوى و - بفتح كاف - بمعنى زيرك و عاقل آمده در فرهنگ . مثالش ناصرخسرو گويد : بيت كو نبود آنكه دن پرستد هرگز * دن كه پرستد مگر كه جاهل كودن كلاو - [ بفتح كاف و ضم همزه ] غوك باشد و كلا نيز گويند و در ادات الشعراء كلاو - به سكون واو - آورده - به وزن چكاو - [ 5 ] . كنشو - [ بنون و شين . به وزن بدخو « 7 » ] انگور خام را گويند [ 6 ] . كيبو - [ بكسر كاف و سكون ياى حطى و ضم باى موحده ] پرنده‌ايست كه او را دينار گويند و در سامى گويد كيبو مرغى است كوچك و رنگهاى مختلف دارد و آشيانى بر درختها سازد كه گويى از ريسمان بافته‌اند و در آن بچه كند [ 7 ] .

--> ( 1 ) - « س » : كينو . ( 2 ) - « س » ندارد . ( 3 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 4 ) - « س » : كلانيز . ( 5 ) - « س » ندارد . ( 6 ) - « س » : كلوئى . ( 7 ) - كلمه از « ك » است . ( 8 ) - « س » : خو . ( 1 ) سنگپشت . لاك‌پشت باخه . سلحفاة . سولاخ‌پا . ( 2 ) كنو ، و برهان گويد بعضى گويند بيدانجير است كه عربان خروع خوانند . ( 3 ) در برهان معنى نان بزرگ روغنى ( كلوج ) هم دارد . ( 4 ) چه شد و كجا رفت و كجاست . مخفف كه او . و در برهان معنى كوى يعنى راه فراخ و بزرگ كه شاه‌راه باشد و راه كوچك و تنگ نيز دارد . ( 5 ) كلااو . كلاوه . ( برهان ) . ( 6 ) غوره . حصرم ( عربى ) . كنشتو . ( 7 ) تنوط ( عربى ) ( از حاشيهء برهان ) .